Biến đổi khí hậu đang ngày càng thể hiện rõ qua xu hướng gia tăng nhiệt độ toàn cầu và những thay đổi trong các hiện tượng thời tiết cực đoan, gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái, cơ sở hạ tầng và đời sống con người. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), giai đoạn 2015–2025 là 11 năm nóng nhất từng được ghi nhận. Riêng năm 2025, nhiệt độ trung bình toàn cầu cao hơn khoảng 1,43 ± 0,13°C so với thời kỳ 1850–1900.
Một trong những biểu hiện đáng chú ý là sự gia tăng các hiện tượng mưa lớn và lũ lụt. Tại Nepal, trận lũ quét ngày 11/10/2026 trên hệ thống sông Budhi Gandaki đã gây thiệt hại về người, nhà ở và cơ sở hạ tầng. Các báo cáo ban đầu cho rằng sự cố vỡ đoạn tắc nghẽn tạm thời trên sông do sạt lở đất có thể là nguyên nhân khởi phát. Tuy nhiên, hiện chưa đủ bằng chứng để xác định mức độ đóng góp của biến đổi khí hậu đối với sự kiện này.
Bên cạnh đó, nghiên cứu của World Weather Attribution về các trận lũ tại Nepal tháng 9/2024 cho thấy sự nóng lên do con người gây ra đã làm tăng cường độ của sự kiện mưa được đánh giá khoảng 10% và tăng khả năng xảy ra khoảng 70%. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng đô thị hóa nhanh, phá rừng, thay đổi sử dụng đất và hạn chế trong hệ thống thoát nước là những yếu tố góp phần làm gia tăng thiệt hại do thiên tai.
Bên cạnh các hiện tượng thời tiết cực đoan, El Niño đang hình thành cũng đặt ra nhiều mối lo ngại. Theo tuyên bố ngày 21/10/2026 của WMO, nhiệt độ bề mặt biển tại khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương có thể cao hơn mức trung bình 3,8°C trong giai đoạn tháng 11/2026 đến tháng 1/2027. Đối với Đông Nam Á, hiện tượng này làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, thiếu hụt lượng mưa, hạn hán, cháy rừng và khói bụi. Tuy nhiên, mức độ tác động cụ thể còn phụ thuộc vào điều kiện khí hậu của từng địa phương.
Trước những rủi ro trên, việc ứng phó với biến đổi khí hậu cần được triển khai đồng bộ thông qua tăng cường dự báo, cảnh báo sớm, quản lý sử dụng đất, bảo vệ rừng và phục hồi hệ sinh thái. Các giải pháp như phục hồi đất ngập nước, phát triển không gian xanh đô thị và phục hồi rừng đầu nguồn có thể góp phần giảm thiểu rủi ro lũ lụt và nắng nóng.
Xem chi tiết tại đây
SOLEN IPC Climate Observation_final
English
日本語